نرم‌ افزار SPSS چیست؟

اگر سوال «نرم‌ افزار SPSS چیست؟» برایتان پیش آمده، احتمالا تا حالا اسمش را از جاهای مختلفی شنیده‌اید؛ شاید از زبان استادی که وسط درس آمار گفته: «قراره داده‌ها رو با SPSS تحلیل کنیم»، یا دوستی که موقع نوشتن پایان ‌نامه مدام از جدول و خروجی‌های SPSS حرف می‌زد، یا حتی واحد دانشگاهی با این اسم دارید. خلاصه اینکه SPSS از آن اسم‌هایی‌ست که خیلی‌ها شنیده‌اند، اما کم‌تر کسی می‌داند دقیقا این برنامه به چه دردی می‌خورد و کاربرد نرم ‌افزار SPSS چیست. اگر شما هم در همین وضعیت هستید، این مطلب قرار است همه‌ چیز را برایتان روشن کند، پس در وبلاگ مهرکیا همراه ما باشید.

لیست قیمت دستگاه حضور و غیاب

آشنایی با نرم افزار spss

اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، نرم افزار SPSS یک نرم افزار آماری برای تحلیل داده‌هاست. جالب است بدانید که SPSS مخفف Statistical Package for the Social Sciences است، که به معنی «بسته آماری برای علوم اجتماعی» است. این یعنی در آغاز، فقط برای تحلیل داده‌های علوم اجتماعی ساخته شده بود، اما امروزه تقریبا در تمام رشته‌ها کاربرد دارد.

چرا SPSS اینقدر محبوب است؟ چون کار کردن با آن سخت نیست، زبان دستوری‌اش ساده است، آموزش کار با نرم افزار spss ساده است و از مهم‌تر همه کاره بودن آن است؛ یعنی یک دانشجوی 18 ساله و یک پروفسور 80 ساله برای کاربردهای مختلف از آن استفاده می‌کنند. می‌توان گفت که هر کسی که دستی در آمار دارد، دیر یا زود به سراغ SPSS می‌رود.

کاربرد نرم افزار spss چیست؟

اگر بخواهید بدانید کاربرد نرم‌افزار SPSS چیست، باید بگوییم ابزاری است که با آن می‌توان داده‌های پیچیده را به نتایج قابل اجرا تبدیل کرد. این نرم افزار می‌تواند تمامی دستورات را به صورت گرافیکی، نمودار و یا کدنویسی تجزیه و تحلیل کند. مثلا اگر اعدادی دارید، می‌توانید با این نرم افزار تمامی اعداد را تحلیل کرده و حتی مدل‌سازی پیش‌بینی آینده را انجام دهید. کاربرد نرم افزار اس پی اس اس در 4 صنعت بزرگ است:

1. تحقیقات بازار و مارکتینگ

هر کسب و کاری با حجم عظیمی از داده مواجه است و تحلیل دستی عملا غیرممکن است. مثلا «چرا محصول A طرفدار بیشتری نسبت به محصول B دارد؟» تحقیقات بازار یعنی در میان این داده‌ها گم نشد و از دل نظرسنجی‌ها و آمارها، نتایجی قابل ‌استناد استخراج کرد. SPSS دقیقا همین کار را می‌کند و از دل داده‌های مشتریان، مسیر را استخراج کرده و آینده را پیش‌بینی می‌کند. با ابزارهایی مثل نقشه‌برداری ادراکی، تحلیل ترجیحات و نمونه‌گیری چندمرحله‌ای، هر برندی می‌تواند دقیقا بفهمد که مشتریان چه می‌خواهند و چه زمانی باید آن را به مشتریان عرضه کند.

2. آموزش و تحلیل رفتار دانشجویان

دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی از نرم افزار SPSS برای جذب و حفظ دانشجویان استفاده می‌کنند. بیش از 80% کالج‌های آمریکا به کمک این نرم افزار، نرخ موفقیت و شکست احتمالی دانشجویان را پیش‌بینی می‌کنند.

3. علوم مختلف و کاربرد SPSS

در دنیای علم، داده‌ها همه چیز هستند. چطور می‌شود همه‌ی داده‌ها را جمع‌آوری و تحلیل کرد و در انتها نتیجه گرفت؟ به کمک SPSS. این نرم افزار عصای دست محققان، اساتید، دانشمندان و دانشجویان است. محققان می‌توانند با نرم افزار SPSS، روابط پیچیده بین متغیرها را شبیه‌سازی و پیش‌بینی کنند.

جالب اینجاست که تقریبا 90% مقالات علمی در حوزه‌های مختلف مثل علوم اجتماعی، پزشکی، مهندسی، ریاضی و… با استفاده از SPSS تحلیل شده‌اند. در واقع می‌توان گفت SPSS تبدیل به ابزار غیرقابل ‌جداشدنی در دنیای علوم شده، تا حدی که بدون این نرم افزار، مقالات علمی به سادگی مورد تایید جامعه علمی قرار نمی‌گیرند.

4. خرده فروشی و فروشگاه‌ها

دیگر از دوران بقالی سرمحل فاصله گرفتیم و به لطف شبکه‌های اجتماعی و رشد اینترنت، قدرت زیادی در تصمیم‌گیری خرید داریم. به همین دلیل است که تمامی خرده‌ فروشان می‌توانند با SPSS، رفتار مشتریان را تحلیل کرده و ترجیحات شخصی را بدست آورند. می‌توان گفت که در آینده تنها افرادی در بازار رقابتی باقی می‌مانند که قدرت تحلیل داده را داشته باشند.

نحوه کار با نرم افزار SPSS آسان است؟

این نرم افزار سخت نیست و طوری طراحی شده که حتی اگر تازه‌کار باشید، با کمی کلنجار رفتن می‌توانید به محیط آن عادت کنید. برای تحلیل اکثر داده‌ها نیاز به فرمول‌نویسی و کدنویسی نیست و فقط با چند کلیک، می‌توانید داده‌ها را فراخوانی کرده و بقیه‌ی کار را به SPSS بسپرید. حتی خروجی‌ها هم تمیز و مرتب و قابل استناد برای گزارش و مقاله هستند.

البته که یک شبه نمی‌توان به این نرم افزار مسلط شد و برای یادگیری بخش‌های پیشرفته‌تر نیاز به تجربه و تمرین دارید. ولی نگران نباشید. اگر هنوز شک دارید که نرم افزار SPSS چیست و چگونه کار می‌کند، در قسمت بعد، قدم به قدم با بخش‌های مختلف آن آشنا خواهیم شد.

دستگاه حضور و غیاب تشخیص چهره

آموزش نرم افزار  SPSSو نگاهی به امکانات آن

حالا که بیشتر با سوال نرم افزار SPSS چیست آشنا شدیم، زمان آن رسیده که نگاهی به امکانات اصلی نرم افزار SPSS بیندازیم. قبل از هر چیز نکته‌ای مهم بگوییم. SPSS مثل اکسل نیست که همه‌ی اطلاعات در یک صفحه باشد. در این نرم افزار داده‌ها در یک تب هستند و خروجی‌ها در تب دیگری قرار می‌گیرند، اگر بخواهید کد بزنید، تب سوم هم دارید. نترسید! سخت نیست در ادامه مفصل توضیح داده‌ایم.

Data View (نمای داده) در SPSS

مثلا فرض کنید داده‌هایی از تحقیق دانشگاهی، جدول فروش، گزارش بازدید از سایت و یا هر نوع داده‌ی دیگری را دارید. می‌توانید این داده‌ها را از طریق اکسل وارد نرم افزار SPSS کنید. پس از باز کردن داده‌ها، نرم افزار آن‌ها را به شکل یک صفحه ‌گسترده نمایش می‌دهد که شبیه به محیط Excel است. اسم این قسمت Data View است، یعنی جایی که ردیف به ردیف، داده‌های خام وجود دارند.

نمایی از Data View، برای مثال ما، اولین رکورد حاوی اطلاعاتی از یک پاسخ ‌دهنده مرد متولد ۱۹۷۹ دیده شود. توضیحات دقیق‌تر در مورد معنای دقیق متغیرها در برگه دوم با عنوان “Variable View” دیده می‌شود.

Variable View (نمای متغیر) در SPSS

در این بخش، اطلاعات مربوط به متادیتای داده‌ها نمایش داده می‌شود؛ یعنی توضیحاتی درباره متغیرها و مقادیر آن‌ها. در SPSS به این اطلاعات “Dictionary” می‌گویند. اگر با بقیه‌ی نرم‌افزارهای آماری آشنا باشید، این بخش معادل قسمت “Codebook در بقیه‌ی نرم‌افزارها است.

Data Analysis (تحلیل داده)

در SPSS می‌توانیم هر نوع داده‌ای را باز کرده و همراه با متادیتا، در دو نمای جداگانه Data Editor نمایش دهیم. حالا سوال این است که چگونه باید داده‌ها را تحلیل کرد؟

یکی از ساده‌ترین روش‌ها استفاده از منوهای آماده SPSS است. مثلا فرض کنید یکسری دیتا داریم که نشان می‌دهد درآمد افراد در سال 2010 چقدر بوده است. کافی است برای محاسبه میانگین آمار سراغ گزینه Descriptive Statistics برویم.

بعد از آن، یک پنجره باز می‌شود و می‌توانید در آن متغیرهای مورد نظر را انتخاب کرده و مشخص کنید که چه آماری (مثل میانگین، میانه، انحراف معیار و…) را نیاز دارید.

Output Window در SPSS

بعد از اینکه در مثال قبل OK را بزنید، یک پنجره جدید ظاهر می‌شود با عنوان Output Window یا همان خروجی. در اینجا نتایج آماری به صورت یک جدول مرتب و تمیز ظاهر می‌شوند. نکته مهم این است که SPSS در خروجی گرفت، هیچ تغییری در داده ایجاد نمی‌کند. برخلاف اکسل که همه چیز را در یک قسمت نمایش می‌دهد، در SPSS داده‌ها و تحلیل جدا از هم هستند.

برای فردی که تجربه کار با نرم افزار SPSS را ندارد، می‌توان گفت که خروجی‌ها از نظر ظاهری شبیه به اسلاید پاورپوینت هستند.

تهیه گزارش با SPSS

گزارش‌گیری با SPSS اصلا کار سختی نیست. بیشتر خروجی‌هایی که با SPSS تولید می‌شوند، مثل جداول و نمودارها، خیلی راحت کپی شده و در برنامه‌های دیگر مثل Word، گوگل داک و… قرار می‌گیرند.

نکته جذاب این است که اگر جدول‌ها را کپی کنید، ظاهرشان هم حفظ می‌شود؛ یعنی فونت، حاشیه، رنگ و استایل بدون تغییر باقی می‌مانند. مثلا عکس زیر نشان می‌دهد که نتیجه چقدر تمیز و مرتب و زیباست.

جدول‌ و نمودار در SPSS

ساختن جدول و نمودار در SPSS به معنای واقعی کلمه مثل آب خوردن است! با چند کلیک ساده می‌توانید خلاصه‌ای از داده‌ها را تصویری ببینید. اما حقیقتا نمودارهایی که SPSS می‌دهد چندان جذاب نیستند و همین یکی از نقاط ضعف SPSS است.

ذخیره اطلاعات و Output

در نرم افزار SPSS می‌توانید داده‌ها را در فرمت‌های مختلفی ذخیره کرده و خروجی بگیرید که شامل:

• MS Excel
• plain text (.txt or .csv)
• Stata
• SAS

اما برسیم به خروجی‌ها که در اینجا تنوع بیشتر هم می‌شود. نمودارها به شکل تصویر با فرمت PNG ذخیره و کپی می‌شوند. برای جدول‌ها هم بهتر است از فرمت RTF (Rich Text Format) استفاده کنید، چرا که هم فونت و هم ظاهر جدول را بدون تغییر نگه می‌دارد.

یک راه دیگر هم وجود دارد. به جای اینکه تک تک جدول‌ها و نمودارها را کپی بگیرید، می‌توانید کل محتوا را یکجا به فرمت PDF، HTML، Word خروجی بگیرید.

4 ویژگی مهم نرم افزار SPSS برای تحقیقات و تحلیل داده

شاید بپرسید چرا این نرم افزار بعد از نزدیک به 60 سال از تاریخ انتشار، همچنان یکتا و پرکاربرد است؟ بیایید 4 ویژگی مهم نرم افزار SPSS در تحلیل و پیش بینی داده را بررسی کنیم که در همه‌ی صنایع پرکاربرد است:

1. افزایش رضایت مشتریان

اگر شرکت‌ها بتوانند قبل از رخ دادن مشکل، آن را پیش‌بینی کرده و سریع‌تر جلوی آن را بگیرند، بیشترین سود را از مشتریان می‌گیرند. نرم‌افزار SPSS این امکان را فراهم می‌کند تا رفتار مشتریان با دقت زیاد تحلیل شده و پیشنهادهای متناسب با نیاز هر فرد ارائه شود. نتیجه؟ تجربه‌ای بهتر برای مشتری و سود بیشتر برای کسب ‌و کار.

2. افزایش نرخ بازگشت سرمایه (ROI)

به کمک تحلیل‌های پیش‌بینی کننده، کسب و کارها تمرکز خود را روی فعالیت‌هایی که واقعا سودآور هستند می‌گذارند. این یعنی کاهش هزینه اضافی و افزایش بهره‌وری. وقتی تصمیمات بر اساس نرم افزار SPSS است، منابع هدر نمی‌رود و سودآوری هم رشد می‌کند.

3. مقابله هوشمندانه با ریسک‌       

ریسک همیشه در کمین است و می‌تواند تهدیدی جدی برای کسب‌وکارها باشد. وقتی بحران به طور غافلگیرانه‌ای رخ می‌دهد، سازمان‌ها و اعضای آن‌ها درگیر حل بحران می‌شوند و تمرکزشان از کارهای مهم و استراتژیک منحرف می‌شود. برای کاهش این ریسک‌ها، استفاده از داده‌ها و تحلیل‌های پیش‌بینی‌کننده در SPSS کمک می‌کند تا قبل از وقوع بحران، آن را شناسایی کرده و اقدامات لازم را برای جلوگیری از آن انجام دهیم.

4. صرفه جویی در هزینه

به لطف نرم افزار SPSS، کسب ‌و کارها می‌توانند پول زیادی را در جیب خود گذاشته و صرفه جویی کنند. به عنوان مثال، مشتریان در صنایع بانکداری و بیمه توانستند بیش از ۲.۴ میلیون دلار صرفه‌جویی کنند، زیرا توانستند یک باند تقلب در بیمه خودرو را در مدت چهار ماه با استفاده از ابزار SPSS شناسایی و متوقف کنند.

چگونه هزینه های کسب و کارهای کوچک را کاهش دهیم ؟

مزایای نرم افزار SPSS چیست؟

• به کمک نرم افزار SPSS می‌توانید فایل داده‌ها را از هر برنامه‌ی دیگری وارد کرده و یا خروجی بگیرید.
• در SPSS نیاز نیست حتما با کدنویسی کار کنید و همه چیز را می‌توانید با کلیک بر روی منوها انجام دهید. البته اگر خواستید، می‌توانید دستوراتی که اجرا می‌شوند را ذخیره کنید (که به آن Syntax) می‌گویند. به کمک این کار می‌توانید دقیقا بدانید که چه کاری انجام داده، چه متغیرهایی ساخته و با داده‌های ناقص چه کرده‌اید.
• SPSS تحلیل داده‌ها را سریع و بدون غلط تحویل می‌دهد.
• می‌توانید جدول‌ها و نمودارها را به نرم افزار دیگری بدون تغییر فراخوانی کنید.
• از زبان فارسی پشتیبانی می‌کند.
• مدیریت داده‌ها به شدت ساده است.
• برای تحلیل داده‌های کمی و کیفی به صورت همزمان مناسب است.
• احتمال خطا در کار با SPSS نزدیک صفر است.

معایب نرم افزار SPSS

• یکی از بزرگ‌های ایرادهای SPSS در تحلیل داده‌های بسیار حجیم یا Big Data است. SPSS برای تحلیل داده‌های خیلی بزرگ و در سطح کلان مناسب نیست.
• اگر محققان، داده‌ها را با روش اشتباه یا همراه با سوءگیری جمع‌آوری کنند، نتیجه‌ی تحلیل آماری هم دقیق نخواهد بود. (مثلا اگر فاصله‌ی بین نمونه و جامعه واقعی زیاد نباشد، مشکلی نیست؛ ولی اگر این اختلاف زیاد باشد، نتایج گمراه کننده هستند)
• گاهی اوقات نرم افزار SPSS می‌تواند برای مسائلی که پیچیدگی زیادی دارند، جواب‌های ساده و سطحی ارائه دهد.
• نمودارهای نرم افزار به شدت ساده و خشک بوده و جذابیت بصری ندارند.

نمونه فرم فراموشی ساعت زنی

حرف آخر

در این مطلب، سعی نمودیم تا به سوال «نرم افزار SPSS چیست؟» پاسخ دهیم. اگر بخواهیم به زبان ساده بگوییم، نرم‌افزار SPSS ابزاری است که می‌تواند به شما کمک کند تا داده‌های پیچیده را به اطلاعات ارزشمندی تبدیل کنید که به راحتی قابل تحلیل و درک باشند. در نهایت، نرم‌افزار SPSS هم در تحلیل داده‌ها حرف اول را می‌زند و هم کمک می‌کند تا ارتباط منطقی بین داده‌ها را کشف شود.

از اینکه تا پایان این مطلب همراه ما بودید، سپاسگزاریم. چنانچه از نرم افزار اس پی اس اس سوالی دارید، حتما در قسمت نظرات با ما درمیان بگذارید، تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشیم.

سوالات متداول

نرم افزار spss برای چیست؟

نرم ‌افزار SPSS ابزاری است برای تحلیل داده‌ها، که بیشتر در تحقیقات علمی، آمار و تجزیه و تحلیل داده‌های پیچیده استفاده می‌شود. این نرم ‌افزار داده‌های مختلف را به اطلاعات قابل فهم و قابل تجزیه ‌و تحلیل تبدیل کنند.

تفاوت نرم افزار ibm spss چیست؟

IBM SPSS نسخه‌ای از نرم‌افزار SPSS است که تحت مالکیت IBM قرار دارد و امکانات پیشرفته‌تر، پشتیبانی بیشتر و قابلیت‌های اضافی برای تحلیل داده‌ها دارد.

آیا می‌توانم از spss آنلاین به صورت رایگان استفاده کنم؟

بله، شما می‌توانید از SPSS به صورت آنلاین و رایگان استفاده کنید، اما محدودیت‌هایی وجود دارد. IBM نسخه آزمایشی ۳۰ روزه رایگان SPSS را ارائه می‌دهد.

نرم افزار spss مخفف چیست؟

SPSS مخفف Statistical Package for the Social Sciences است، که به معنای “بسته آماری برای علوم اجتماعی” می‌باشد.